Een jubileum van 75 jaar vier je niet alleen door terug te kijken naar je eigen geschiedenis. Je kijkt ook naar de mensen, klanten en sectoren die onderweg een bepalende rol hebben gespeeld. Voor Veth Propulsion is één ding daarin onmiskenbaar: de ontwikkeling van het bedrijf is nauw verbonden met de kracht van de Noord-Nederlandse scheepsbouw. 

Achter 75 jaar Veth schuilt namelijk niet alleen een verhaal van techniek, producten en innovatie. Het is ook een verhaal van scheepswerven, ontwerpers, reders, kapitein-eigenaren, familiebedrijven en specialisten die elkaar weten te vinden. Van korte lijnen, praktische oplossingen en het vertrouwen dat je samen verder komt dan alleen. 

Juist in Noord-Nederland komt die mentaliteit sterk naar voren. Een regio waar scheepsbouw diepgeworteld zit. Waar botters en tjalken langzaam plaatsmaakten voor stalen schepen, motorschepen, kustvaarders en uiteindelijk moderne zeegaande vrachtschepen. Waar efficiëntie, vakmanschap en ondernemerschap al generaties lang hand in hand gaan. En waar samenwerking geen strategie op papier is, maar dagelijkse praktijk. 

Voor dit jubileumverhaal spraken we met vier partijen die elk op hun eigen manier onderdeel zijn van dat maritieme ecosysteem: Damen Cargo Vessels in Drachten, Groot Ship Design in Leek, Royal Bodewes in Hoogezand en Royal T Shipyards in Kampen. Ieder met een eigen specialisme en geschiedenis, maar verbonden door dezelfde manier van werken: innovatief, nuchter en altijd gericht op het beste resultaat. 

Waar kustvaart geschiedenis werd 

De geschiedenis van de Noord-Nederlandse scheepsbouw is nauw verweven met de ontwikkeling van de kustvaart. In deze regio ontstond een sterke traditie van schepen die steeds verder gingen dan waarvoor ze oorspronkelijk gebouwd waren. Vanuit de binnenvaart groeiden ondernemers door richting zeevaart. Schepen vervoerden lading richting de Oostzee, Scandinavië en later ver daarbuiten. 

Bij Royal Bodewes in Hoogezand leeft die geschiedenis nog altijd sterk. De werf is al generaties lang een familiebedrijf en kent een ontwikkeling die symbool staat voor de bredere scheepsbouwgeschiedenis.  

Volgens Gerhard Drenth en Martijn Beunk zit de kracht van de Noord-Nederlandse scheepsbouw in het vermogen om binnen de regels het maximale uit een schip te halen. Niet door meer complexiteit toe te voegen, maar door slimmer te ontwerpen en efficiënter te bouwen. Een schip moest doen wat het moest doen: lading vervoeren, betrouwbaar varen en economisch kloppen. 

Die nuchtere manier van denken is nooit verdwenen. Alleen zijn de vragen veranderd. Waar vroeger de focus lag op vermogen, laadcapaciteit en robuustheid, gaat het vandaag ook over brandstofverbruik, emissies, alternatieve brandstoffen en toekomstbestendige schepen. 

Zoals Royal Bodewes hun manier van werken samenvat: “Een schip ontstaat niet bij één partij. Het is het resultaat van samenwerking tussen werf, ontwerper, leverancier, reder en bemanning. Ieder brengt zijn eigen kennis in. En juist door die kennis te combineren, ontstaat een schip dat in de praktijk werkt.” 

Ontwerpen vanuit gevoel voor de markt 

Diezelfde gedachte komt terug bij Groot Ship Design in Leek. Het ontwerpbureau werd in 2005 opgericht door Bart Groot en groeide in de jaren daarna uit tot een bekende naam in het ontwerp van zeegaande vrachtschepen (ook buiten Noord-Nederland). Jan Willem Cuperus, sinds 2010 betrokken bij het bedrijf, vertelt hoe belangrijk het is dat een ontwerp niet alleen op papier klopt, maar dat ook bouw- en operationele kennis wordt toegevoegd waardoor het zich uiteindelijk bewijst op het water. 

De beste referentie is volgens Cuperus een schip dat vaart, dagelijks doet wat het moet doen, de juiste lading meeneemt en een tevreden klant oplevert. In een kleine wereld waarin iedereen elkaar kent, verspreidt zo’n reputatie zich snel. 

Scheepsontwerp draait bij Groot Ship Design om veel meer dan lijnen op papier. Het gaat om begrijpen wat een klant echt nodig heeft. Welke lading moet worden vervoerd? Hoe wordt het schip ingezet? Wat betekent dat voor brandstofkeuzes, voortstuwing, manoeuvreerbaarheid en systeemkeuzes? Een goede ontwerper hoort wat er wordt gezegd, maar begrijpt ook wat er tussen de regels door wordt bedoeld. 

In de afgelopen twintig jaar is het werk veranderd. Computers, software en berekeningen hebben meer mogelijkheden en rekenkracht waardoor de marges in een ontwerp kleiner worden. Tegelijkertijd is de kern hetzelfde gebleven: een schip ontwikkelen dat maximaal presteert. 

Daarbij zijn leveranciers een onmisbaar onderdeel van het totaal. Groot Ship Design ontwerpt geen boegschroeven of voortstuwingsproducten zelf, maar heeft de informatie van die onderdelen wel nodig om een ontwerp waar te maken. De samenwerking met partijen als Veth komt dan niet voort uit één los product, maar uit de vraag hoe alle systemen samen het schip laten presteren zoals bedoeld. 

Cuperus benadrukt dat de Nederlandse maritieme kennisbasis behouden moet blijven. Niet alleen bij ontwerpers, maar juist in de combinatie met werven en leveranciers. Want wie schepen lokaal kan zien, volgen en verbeteren, blijft leren. 

Seriebouw, standaardisatie en vertrouwen 

Bij Damen Cargo Vessels in Drachten komt een ander belangrijk hoofdstuk uit de Nederlandse scheepsbouw naar voren: seriebouw. Damen Cargo Vessels vindt zijn oorsprong in het voormalige Damen Bergum, waar de focus geleidelijk verschoof naar kustvaarders en zeegaande vrachtschepen. 

Binnen de Combi Freighter 3850-serie werd jarenlang gebouwd aan een herkenbaar type schip. Volgens Arjan de Vries is de kracht van die schepen dat het basisontwerp zich steeds opnieuw heeft bewezen. De unieke rompvorm van dit schip bleef herkenbaar, terwijl de techniek en uitvoering meebewogen met de ontwikkelingen van de markt. 

Damen bouwt inmiddels grote aantallen van deze schepen. Hoewel de bouw tegenwoordig in China en Vietnam plaatsvindt, benadrukt De Vries dat het nog altijd Europese schepen zijn, gebouwd voor Europese eigenaren en volgens Europese standaarden door middel van een eigen Damen site-team op de werf. Key suppliers blijven daarin belangrijk. Hoewel de bouwlocatie door de jaren heen is veranderd, blijven kennis, kwaliteit, betrouwbaarheid en de mogelijkheid om service te verlenen in Europa belangrijke redenen waarom scheepseigenaren deze schepen zo waarderen. 

Binnen die series speelt de Veth Jet jarenlang een vaste rol. Voor Damen is het een bewezen oplossing: “Het ontwerp van de Veth Jet is in combinatie met onze schepen gewoon een gouden greep geweest.” 

In seriebouw draait het niet alleen om techniek. Het gaat ook om planning, flexibiliteit en het feit dat partijen elkaar kennen. Wanneer dezelfde leveranciers vaker bij een serie betrokken zijn, ontstaat bekendheid met elkaars werkwijze. Iedereen weet wat er verwacht wordt bij engineering, levering, inbedrijfstelling en service. Dat maakt het proces betrouwbaarder. 

Volgens De Vries zit daar ook de kracht van langdurige samenwerking. Niet alles hoeft opnieuw te worden uitgevonden. Er is vertrouwen in de kwaliteit en ruimte om flexibel mee te bewegen wanneer de planning daarom vraagt. 

Een werf waar procesbeheersing het verschil maakt 

In Kampen vertelt Wilco Smit over de geschiedenis en werkwijze van Royal T Shipyards. De locatie vindt haar oorsprong in Scheepswerf Peters, een werf die bekendstond om kwalitatief sterke, waardevast gebouwde schepen.  

Vandaag de dag werkt Royal T Shipyards vanuit meerdere locaties, met Kampen als hoofdvestiging voor samenbouw, tewaterlating en oplevering. De kracht zit in het beheersen van het proces. Van ontwerp tot logistiek, van magazijn tot afbouw: elk onderdeel moet op het juiste moment op de juiste plek zijn. 

Volgens Smit hebben Nederlandse werven het bouwen van zeegaande vrachtschepen tot een kunst verheven. Omdat de loonkosten hoger liggen dan in Azië, moet het aantal uren per ton zo laag mogelijk zijn. Dat vraagt om slimme constructies, strak ingerichte processen en een werkwijze waarin niets onnodig ingewikkeld wordt gemaakt. 

Royal T werkt met een eigen ontwerpafdeling en gebruikt ervaring vanuit varende schepen om nieuwe ontwerpen verder te verbeteren. Een klant komt niet simpelweg met de vraag om een schip te bouwen, maar met een transportvraagstuk. Vanuit die vraag wordt gezocht naar een oplossing die past binnen een bewezen standaard, maar ruimte laat voor specifieke wensen. 

Daarbij spelen vaste toeleveranciers bij hen ook een belangrijke rol. Royal T kijkt bij voorkeur eerst naar Nederlandse leveranciers. Wanneer er snel geschakeld moet worden, is het belangrijk dat partners goed bereikbaar zijn, meedenken en begrijpen wat er op de werf nodig is. Dat geldt ook voor de samenwerking met Veth, waar de relatie terugkomt in boegschroefoplossingen en mogelijk nieuwe toepassingen richting thrusters. 

De kracht van een ecosysteem 

Door de gesprekken heen ontstaat een duidelijk beeld: de Noord-Nederlandse scheepsbouw is geen verzameling losse bedrijven, maar een compleet ecosysteem. Werven, ontwerpers, reders en leveranciers hebben elkaar nodig. De één brengt bouwervaring mee, de ander ontwerpkennis, de volgende praktijkervaring vanaf het water en weer een ander specialistische techniek. 

Daarin ligt ook de verbinding met 75 jaar Veth Propulsion. Veth groeide niet los van deze sector, maar juist binnen deze manier van werken. In projecten waarin werven nieuwe oplossingen toepasten. In ontwerpen waarin componenten onderdeel werden van een groter geheel. In series waarin bewezen techniek vertrouwen won. En in samenwerkingen waarin leveranciers niet alleen leveren, maar blijven meedenken. 

Samen vooruit 

De toekomst van de Nederlandse scheepsbouw vraagt opnieuw om diezelfde kracht. De sector staat voor grote uitdagingen: verduurzaming, stijgende kosten, internationale concurrentie, strengere regelgeving en een blijvende behoefte aan efficiëntie. Tegelijkertijd liggen er kansen voor partijen die durven te vernieuwen en trouw blijven aan wat de Nederlandse maakindustrie sterk maakt: nuchterheid, vakmanschap en samenwerking. 

Voor de werven en ontwerpers in Noord-Nederland betekent dat blijven bouwen aan slimme, efficiënte en toekomstbestendige schepen. Voor Veth Propulsion betekent het blijven meebewegen met die ontwikkeling: als specialist die onderdeel is van het grotere geheel, en als partner in projecten waarin betrouwbaarheid, prestaties en samenwerking samenkomen. 

75 jaar Veth Propulsion is daarmee niet alleen een mijlpaal van één bedrijf. Het is ook een ode aan de industrie waarin Veth kon groeien. Aan de werven, ontwerpers, reders en specialisten die samen schepen bouwen die wereldwijd varen. 

Want vooruitgang ontstaat zelden alleen, die bouw je samen.